Su şartlandırma teknolojisinde sık karşılaşılan terimlerin açıklamalı sözlüğü.
A
Absorpsiyon: Sıvı veya katı maddelerin bünyesi içinde başka bir molekülün tutulması.
Adsorpsiyon: Gaz veya kolloit maddelerin, kimyasal bir reaksiyon olmaksızın ince bir tabaka halinde bir katının yüzeyinde tutulması.
Aerobik organizma: Yalnızca oksijenli ortamda yaşayabilen organizmalar. Belli koşullarda organik bileşikleri parçalayarak karbondioksit ve su haline dönüştürürler.
Aerosol: Soğutma kulesinden çıkan hava içinde asılı kalmış su zerrecikleri.
Alg: Su içinde ve nemli yüzeylerde yaşayan, büyümek için güneş ışığına ihtiyaç duyan tek ya da çok hücreli bitki, yosun.
Alkalinite: Su içindeki karbonat, bikarbonat ve hidroksit iyonlarının konsantrasyonunun ölçüsü; suyun asitleri nötralleştirme kapasitesini ifade eder. Eşdeğer olarak mg CaCO₃ cinsinden ifade edilir.
Asitlik (Asidite): Su içindeki serbest hidrojen iyonu konsantrasyonunun ölçüsü.
B
Biyosit: Legionella dahil çeşitli mikroorganizmaları öldürmekte kullanılan kimyasal madde.
Biyodispersant: Soğutma kulesi resirkülasyon suyuna eklenen, biyositin biyofilm içine işlemesine ve ıslak yüzeylerde oluşan biyofilmin dağılmasına yardımcı olan kimyasal bileşik.
Biyofilm: Mikroorganizmalar ve diğer organik maddelerden oluşan kaygan tabaka.
Blöf (Blow-down): Sirkülasyon suyundaki tuz ve safsızlıkların konsantrasyonunu istenen düzeyde tutmak için sistemden deşarj edilen su.
C – D
CFU/mL: Bir su numunesindeki mikroorganizma sayısını tanımlamak için kullanılan ölçü birimi (Colony Forming Unit).
Degazör: Doğrudan buhar teması ile suyu ısıtarak çözünmüş oksijeni gidermek için kullanılan besi suyu ısıtıcısı.
Dezenfeksiyon: Patojen mikroorganizmaları yok etmek için yapılan kimyasal madde uygulaması.
Drift eliminatörü (damlacık tutucu): Soğutma kulesi hava çıkışına yerleştirilen, kuleden çıkan su zerreciklerini en aza indiren fiziksel bariyer.
E – F
Ekonomizer: Atık gazların çıkış yoluna yerleştirilen tüp serisi; besleme suyu, kazana girmeden önce atık gazların fazla ısısını çeker.
Evaporatif kondenser: Çalışma prensibi soğutma kulelerine benzeyen, suyun doğrudan soğutucu akışkan borusu üzerine dağıtıldığı ünite.
Fouling: Verimlilik kaybına neden olan, ısı transfer yüzeylerinde oluşan organik büyüme ya da birikintiler.
H – K
Heterotrofik Koloni Sayımı (HCC): 1 mL su numunesindeki canlı bakteri sayısının tahmini değeri.
Kolloid: Çok ince partikül dağılımlı organik maddeler; yoğun scale yerine gevşek çamur birikintisine dönüşür.
Korozyon: Kimyasal reaksiyon sonucu metalin aşınması; genellikle su içinde CO₂, asit ya da O₂ varlığının sebep olduğu durum.
Köpürme: Suyun yüksek yüzey geriliminden dolayı kazan suyu yüzeyinde oluşan buhar kabarcıkları.
L
Lejyoner Hastalığı: Legionella bakterilerinin neden olduğu, zatürreenin ender görülen bir tipi. İlk belirtileri grip gibidir.
LEGIONECID: Deren Kimya tarafından üretilen, soğutma sistemlerinde Legionella oluşumunu engelleyen, brom-klor bazlı, biyodispersant içeren sinerjik biyosit.
Legionella: Lejyoner hastalığına neden olan, su ilişkili bakteri. Göller, nehirler ve sıcak su kaynaklarında yaygın bulunur.
LRYP: Legionella Risk Yönetim Planı.
M – R
Make-up (katma) suyu: Buharlaşma, kaçak ve blöf ile kaybolan suyu tamamlamak için soğutma suyu sistemine eklenen su.
Okside edici biyosit: Organik maddeleri okside ederek parçalayan ve mikroorganizmaları öldüren biyosit.
Patojen: Hastalık yapıcı etkisi olan canlı.
Planktonik bakteri: Sistem suyu içinde serbest halde yüzebilen mikroorganizmalar.
Priming: Kazan suyunun buhar akışı ile birlikte buhar hattına itilmesi.
Resirkülasyon suyu: Soğutma kulesi sisteminde devir daim olan su.
Risk Yönetim Planı (RYP): Bir su sistemindeki Legionella oluşum riskini belirlemek, önleyici ve düzeltici müdahaleleri tanımlamak için tasarlanmış iş çizelgesi.
S – Y
Sesil bakteri: Biyofilmin bir parçası olarak yüzeye tutunarak yaşayan mikroorganizmalar.
Soğutma kulesi: Fan yardımıyla çekilen atmosferik hava ile suyu temas ettirerek resirküle suyun sıcaklığını düşüren ekipman.
Sterilizasyon: Bir nesne üzerindeki veya sistem içindeki her türlü mikrobial yaşamı yok etme işlemi.
Surfaktant: Partikül madde ile su arasındaki yüzey gerilimini düşüren, yüzeyde birikimi önleyen çözünebilir yüzey aktif madde.
Sürüklenme (Carryover): Kötü kazan suyu kalitesinden kaynaklanan, buhar ile taşınan nem ve katılar.